Μονοδρομήσεις στη Νεάπολη: Η νομιμοποίηση της παρανομίας δεν είναι συγκοινωνιακός σχεδιασμός

Η συνθηκολόγηση απέναντι στην άναρχη στάθμευση

Η πρόσφατη τοποθέτηση του Προέδρου της Επιτροπής Τροχαίας του Δήμου Λεμεσού, Χάρη Νικολάου, στο Lemesos TV αποκάλυψε ανάγλυφα τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζονται τα συγκοινωνιακά ζητήματα της πόλης. Ανακοινώνοντας τον σχεδιασμό για μονοδρόμηση σχεδόν όλων των δρόμων της Νεάπολης, με αρχή την οδό Τζον Κένεντι, περιέγραψε τη λογική της απόφασης με απόλυτη ειλικρίνεια: επειδή ο δρόμος είναι γεμάτος σταθμευμένα αυτοκίνητα δεξιά και αριστερά και δεν λειτουργεί πρακτικά ως αμφίδρομος, ο Δήμος επιλέγει να μονοδρομήσει τον άξονα ώστε να δημιουργήσει νόμιμες θέσεις στάθμευσης, νομιμοποιώντας ουσιαστικά την παρανομία.

Η παραδοχή της πραγματικότητας είναι θεμιτή, αλλά η θεσμική υποχώρηση απέναντί της αποτελεί σοβαρό λάθος σχεδιασμού. Το να αντιμετωπίζεται η άναρχη κατάληψη του οδοστρώματος με επίσημη παραχώρηση του δημόσιου χώρου στα σταθμευμένα αυτοκίνητα δείχνει έλλειψη οράματος για τη βιώσιμη κινητικότητα και την οδική ασφάλεια στις γειτονιές μας.

Ο μύθος του αναπόφευκτου 96%

Απέναντι σε κάθε κριτική, η μόνιμη επωδός των τοπικών παραγόντων είναι ότι στη Λεμεσό το 96% με 98% των μετακινήσεων εκτελείται με ιδιωτικό αυτοκίνητο, άρα δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το να βολευτεί όπως-όπως ο υφιστάμενος στόλος.

Πρόκειται για ένα κλασικό λογικό σφάλμα. Αυτό το συντριπτικό ποσοστό δεν αποτελεί φυσικό φαινόμενο, αλλά το άμεσο αποτέλεσμα σαράντα ετών μονομερούς σχεδιασμού υπέρ του αυτοκινήτου. Όταν επί δεκαετίες οι αρχές αγνοούν τα πεζοδρόμια, ακυρώνουν ποδηλατοδρόμους και αφήνουν τα λεωφορεία χωρίς προτεραιότητα, είναι απόλυτα λογικό ο πολίτης να αναγκάζεται να οδηγήσει ακόμη και για αποστάσεις ενός χιλιομέτρου. Το να επικαλείσαι αυτή την εξάρτηση για να χαρίσεις κι άλλο χώρο στη στάθμευση είναι σαν να προσπαθείς να σβήσεις φωτιά ρίχνοντας λάδι. Με αυτή τη λογική, το ποσοστό θα παραμείνει για πάντα στο 98%.

Τι διδάσκει η ευρωπαϊκή εμπειρία

Πολλές ευρωπαϊκές πόλεις βρέθηκαν ακριβώς στην ίδια θέση. Τη δεκαετία του 1970, πόλεις της Ολλανδίας και της Δανίας είχαν παραδοθεί πλήρως στο αυτοκίνητο, με ιστορικές πλατείες και κανάλια μετατραμμένα σε υπαίθρια πάρκινγκ. Δεν περίμεναν να αλλάξει μαγικά η νοοτροπία των πολιτών. Άλλαξαν τον σχεδιασμό των δρόμων.

Σε πυκνοδομημένες περιοχές αντίστοιχες με τη Νεάπολη, οι σύγχρονες πόλεις εφαρμόζουν συγκεκριμένα εργαλεία:

Γειτονιές Ήπιας Κυκλοφορίας (Low Traffic Neighbourhoods στο Λονδίνο): Αντί για απλές μονοδρομήσεις που επιταχύνουν τα αυτοκίνητα, εφαρμόζονται έξυπνα φίλτρα κυκλοφορίας με κάμερες ANPR. Οι κάτοικοι εξακολουθούν να φτάνουν στα σπίτια τους με το αυτοκίνητο, αλλά οι δρόμοι της γειτονιάς κλείνουν για τη διερχόμενη διαμπερή κυκλοφορία. Τα ατυχήματα μειώνονται και ο δρόμος γίνεται ασφαλής για πεζούς.
Τα Superblocks της Βαρκελώνης: Στην καταλανική πρωτεύουσα, οι γειτονιές οργανώθηκαν σε κυψέλες. Μέσα στη γειτονιά η ταχύτητα ορίζεται στα 10-20 km/h, η κίνηση οργανώνεται σε εσωτερικούς βρόχους χωρίς διαμπερή διέλευση, και ο δημόσιος χώρος αποδίδεται σε δέντρα, καθιστικά και ασφαλές παιχνίδι.
Ζώνες ελεγχόμενης στάθμευσης και ψηφιακή αστυνόμευση (Άμστερνταμ, Βρυξέλλες): Η άναρχη στάθμευση δεν αντιμετωπίστηκε με νομιμοποίησή της, αλλά με ψηφιακό έλεγχο μέσω οχημάτων σάρωσης (scan-cars) και αυστηρή τιμολόγηση της στάθμευσης στο οδόστρωμα, καθιστώντας σαφές ότι ο δημόσιος χώρος δεν είναι δωρεάν αποθήκη οχημάτων.

Οι πραγματικοί κίνδυνοι των αποσπασματικών μονοδρομήσεων

Όταν ένας δρόμος όπως η Τζον Κένεντι μονοδρομείται απλώς για να χωρέσουν εσοχές στάθμευσης δεξιά και αριστερά, δημιουργούνται τρία βασικά προβλήματα:

Αύξηση της ταχύτητας: Χωρίς αντίθετη κίνηση, οι οδηγοί επιταχύνουν ασυναίσθητα, καθιστώντας τον δρόμο πολύ πιο επικίνδυνο για τα παιδιά και τους ηλικιωμένους της περιοχής.
Άσκοποι κύκλοι και ρύπανση: Οι κάτοικοι αναγκάζονται να κάνουν διαρκείς κύκλους μέσα στις γειτονιές για να φτάσουν στην είσοδο της πολυκατοικίας τους, αυξάνοντας τα διανυόμενα χιλιόμετρα, τον θόρυβο και τα καυσαέρια.
Αποκοπή των ενεργητικών μετακινήσεων: Ένας μονόδρομος αποκόπτει την άμεση διαδρομή για όποιον χρησιμοποιεί ποδήλατο ή πατίνι, εκτός αν ο δήμος κατασκευάσει προστατευμένη λωρίδα αντίθετης ροής.

Πώς πρέπει να σχεδιαστεί η Νεάπολη

Η Νεάπολη είναι μια ζωντανή γειτονιά που συνδέει τον πυκνό οικιστικό ιστό με το παραλιακό πάρκο. Η λύση για την περιοχή δεν είναι να χωρέσουμε περισσότερες λαμαρίνες στην άσφαλτο:

Διαμόρφωση πράσινων αξόνων βάδισης: Δρόμοι όπως η Τζον Κένεντι πρέπει να αποκτήσουν συνεχή, πλατιά πεζοδρόμια, φυσική σκίαση με δέντρα και υπερυψωμένες διαβάσεις που αναγκάζουν τα οχήματα να κινούνται με ασφαλείς ταχύτητες.
Ψηφιακός έλεγχος και απελευθέρωση χώρου: Χρήση τεχνολογίας για τον άμεσο περιορισμό της παράνομης στάθμευσης στις γωνίες και στις διαβάσεις, αντί για επίσημη συνθηκολόγηση.
Σύνδεση με μικροκινητικότητα και μέσα μεταφοράς: Ασφαλείς ποδηλατόδρομοι που συνδέουν τη Νεάπολη με το παραλιακό μέτωπο και συχνές κυκλικές γραμμές μικρών λεωφορείων για τους κατοίκους.

Η Λεμεσός δεν μπορεί να προχωρά με τη λογική του βλέποντας και κάνοντας. Ο ρόλος του Δήμου δεν είναι να διευκολύνει την παραβατικότητα, αλλά να σχεδιάζει γειτονιές όπου οι άνθρωποι μπορούν να ζουν, να περπατούν και να αναπνέουν με ασφάλεια.

--- Πηγή & Συνέντευξη: [Παρακολουθήστε ολόκληρη τη συνέντευξη στο Lemesos TV](https://youtu.be/GIm3PH9samg)