Αυστηρότεροι κανόνες ή ασφαλέστερες υποδομές: Τα ευρωπαϊκά μαθήματα για τα πατίνια στην Κύπρο

Από τον πανικό της καταστολής στον ουσιαστικό σχεδιασμό

Η πρόσφατη συγκριτική ανάλυση της Ευρωπαϊκής Χάρτας Οδικής Ασφάλειας για τη νομοθεσία των ελαφρών προσωπικών ηλεκτρικών οχημάτων αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές πόλεις προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην εξάπλωση της μικροκινητικότητας και στην προστασία της ανθρώπινης ζωής. Σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι προκλήσεις παραμένουν ίδιες: συγκρούσεις με πεζούς στα πεζοδρόμια, ανεξέλεγκτες συσκευές υψηλής ταχύτητας και αυξημένοι τραυματισμοί αναβατών που κινούνται ανάμεσα σε βαριά αυτοκίνητα.

Τα δεδομένα που καταγράφονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο προσφέρουν ένα χρήσιμο μάθημα για την Κύπρο. Στον εγχώριο δημόσιο διάλογο κυριαρχούν οι κατασταλτικές ανακοινώσεις, από υπουργικά διατάγματα για κατακράτηση πατινιών έως και ενενήντα ημέρες μέχρι απειλές για καταστροφή των μηχανημάτων στην πρέσα. Ωστόσο, η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι η αντιμετώπιση ενός συγκοινωνιακού μέσου αποκλειστικά ως αστυνομικού προβλήματος δεν φέρνει αποτέλεσμα. Η πραγματική μείωση των τροχαίων τραυματισμών επιτυγχάνεται μόνο όταν η πολιτεία ελέγξει τις εισαγωγές στην πηγή, επιβάλει τεχνική πειθαρχία στις εμπορικές πλατφόρμες και παραχωρήσει ασφαλή χώρο στο οδόστρωμα.

Τεχνικός έλεγχος στην αγορά και εταιρική ευθύνη

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα των ευρωπαϊκών πολιτικών είναι ότι τα όρια ταχύτητας παραμένουν ανεφάρμοστα όταν στην αγορά εισέρχονται ελεύθερα ακατάλληλα οχήματα. Στην Κύπρο, η νομοθεσία ορίζει ως ανώτατο όριο τα 20 km/h και καθιστά υποχρεωτικό το κράνος. Στην πράξη, όμως, πωλούνται ανεξέλεγκτα συσκευές που αγγίζουν τα 50 km/h, ενώ οι εταιρείες ενοικίασης διαθέτουν χιλιάδες κοινόχρηστα πατίνια χωρίς να παρέχουν κανένα προστατευτικό εξοπλισμό στους χρήστες.

Οι ευρωπαϊκές πόλεις που περιόρισαν τα ατυχήματα επέλεξαν συγκεκριμένα μέτρα στην πηγή:

• Πιστοποίηση κατά την πώληση: Αντί να περιμένουν από την Αστυνομία να κυνηγά αναβάτες στους δρόμους, χώρες όπως η Γερμανία επιβάλλουν αυστηρό τεχνικό έλεγχο τύπου, απαγορεύοντας την πώληση συσκευών που δεν διαθέτουν απαραβίαστο εργοστασιακό περιοριστή ταχύτητας.
• Ενσωματωμένα κράνη στις εμπορικές πλατφόρμες: Για να σταματήσει η υποκρισία της επιβολής προστίμων σε πολίτες που νοικιάζουν πατίνια χωρίς προστασία, οι άδειες λειτουργίας σε προηγμένες αγορές υποχρεώνουν τις εταιρείες να τοποθετούν ηλεκτρονικά κλειδωμένα κράνη πάνω στα οχήματα.
• Υποχρεωτικό GPS Geofencing: Εφαρμογή ψηφιακών ζωνών που ρίχνουν αυτόματα την ταχύτητα σε ρυθμό βάδισης σε πεζοδρόμους και απενεργοποιούν πλήρως τον κινητήρα εάν το πατίνι επιχειρήσει να εισέλθει σε λεωφόρους ταχείας κυκλοφορίας.

Όταν οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν άμεση αφαίρεση της άδειας λειτουργίας για παραβάσεις των στόλων τους, η αναρχία στα πεζοδρόμια εξαλείφεται χωρίς να απαιτείται συνεχής αστυνομική καταδίωξη.

Η αρχή του Safe System: Διαχωρισμός μάζας και ταχύτητας

Το πιο κρίσιμο στοιχείο της ανάλυσης της Ευρωπαϊκής Χάρτας αφορά τις υποδομές. Στις πόλεις όπου οι αναβάτες μικροκινητικότητας αναγκάζονται να κυκλοφορούν ανάμεσα σε αυτοκίνητα χωρίς δικές τους λωρίδες, οι σοβαροί τραυματισμοί πολλαπλασιάζονται.

Στη φιλοσοφία του Safe System, ένας απροστάτευτος πολίτης που κινείται με 20 km/h δεν μπορεί να μοιράζεται την ίδια λωρίδα με οχήματα δύο τόνων που αναπτύσσουν 50 km/h. Ταυτόχρονα, η εκτόπιση των πατινιών πάνω σε στενά πεζοδρόμια τρομοκρατεί τους πεζούς, τους ηλικιωμένους και τα άτομα σε τροχοκαθίσματα. Η μόνη βιώσιμη λύση είναι η επανακατανομή του οδικού χώρου. Οι δήμοι που πέτυχαν μείωση των συγκρούσεων δημιούργησαν γρήγορα συνεχείς, φυσικά προστατευμένους ποδηλατοδρόμους στους κεντρικούς άξονες. Όταν η ελαφριά κινητικότητα αποκτήσει τον δικό της διάδρομο, η τριβή με τους πεζούς και τα αυτοκίνητα μηδενίζεται.

Ένας συνεκτικός οδικός χάρτης για την Κύπρο

Η Κύπρος βρίσκεται μπροστά σε μια ξεκάθαρη επιλογή. Μπορεί να συνεχίσει με σπασμωδικές εφόδους, γεμάτες αποθήκες κατασχεμένων οχημάτων και ανέξοδες αντιπαραθέσεις στα δημοτικά συμβούλια, ή να εφαρμόσει τις δοκιμασμένες ευρωπαϊκές πρακτικές:

1. Έλεγχος εισαγωγών στα λιμάνια: Το Υπουργείο Μεταφορών και τα Τελωνεία οφείλουν να μπλοκάρουν την είσοδο και την πώληση πατινιών που δεν πληρούν τα εργοστασιακά πρότυπα ταχύτητας των 20 km/h.
2. Υποχρεωτικός εξοπλισμός στους κοινόχρηστους στόλους: Οι άδειες των εταιρειών ενοικίασης πρέπει να εξαρτώνται από την παροχή έξυπνα κλειδωμένων κρανών και την πλήρη εφαρμογή συστημάτων geofencing.
3. Κατασκευή προστατευμένων διαδρόμων: Οι τοπικές αρχές πρέπει να σταματήσουν τις μαζικές μονοδρομήσεις για χάρη της στάθμευσης και να υλοποιήσουν άμεσα τα δίκτυα ποδηλατοδρόμων που προβλέπονται στα Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας.

Τα ηλεκτρικά πατίνια αποτελούν ένα ενεργειακά αποδοτικό μέσο που μπορεί να εξυπηρετήσει τις μικρές καθημερινές μετακινήσεις. Η ασφαλής τους ένταξη στην πόλη δεν απαιτεί αφορισμούς, αλλά υπεύθυνο έλεγχο στην αγορά, αυστηρούς όρους στις εταιρείες και δρόμους σχεδιασμένους για όλους.

--- Βασισμένο στα συμπεράσματα και στα συγκριτικά δεδομένα της [Ευρωπαϊκής Χάρτας Οδικής Ασφάλειας](https://road-safety-charter.ec.europa.eu/content/stricter-rules-safer-streets-europes-latest-e-scooter-reforms).