Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης Θυμάτων Τροχαίων Συγκρούσεων: Γιατί ο πραγματικός φόρος τιμής απαιτεί Safe System στην Κύπρο

Από τη θλίψη στη συστημική ευθύνη
Κάθε τρίτη Κυριακή του Νοεμβρίου τιμάται διεθνώς η Παγκόσμια Ημέρα Μνήμης Θυμάτων Τροχαίων Συγκρούσεων. Για τις οικογένειες στην Κύπρο που έχασαν δικούς τους ανθρώπους ή ζουν καθημερινά με τις συνέπειες σοβαρών τραυματισμών, η ημέρα αυτή δεν αποτελεί μια τυπική επέτειο, αλλά μια διαρκή πραγματικότητα.
Σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, περίπου 19.800 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους δρόμους το 2024, ενώ περίπου 100.000 τραυματίζονται σοβαρά κάθε χρόνο. Παρότι οι ευρωπαϊκοί δρόμοι συγκαταλέγονται στους ασφαλέστερους παγκοσμίως, ο ρυθμός μείωσης των θανάτων έχει επιβραδυνθεί, αφήνοντας τα περισσότερα κράτη μέλη πίσω από τον στόχο μείωσης κατά 50% έως το 2030 στην πορεία προς το Vision Zero το 2050. Στην Κύπρο, κάθε θανατηφόρα σύγκρουση αποκαλύπτει τις ίδιες επαναλαμβανόμενες παθογένειες: υψηλές ταχύτητες μέσα στον αστικό ιστό, απουσία διαχωρισμένων υποδομών για πεζούς και ποδηλάτες και έναν δημόσιο λόγο που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τις προβλέψιμες συγκρούσεις ως αναπόφευκτα «ατυχήματα».
Τι αλλάζει η ευρωπαϊκή νομοθεσία
Ο ουσιαστικός σεβασμός στη μνήμη των θυμάτων προϋποθέτει την αντικατάσταση της μοιρολατρίας με συγκεκριμένη νομοθετική και συγκοινωνιακή δράση. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχουν θεσπίσει δεσμευτικά μέτρα βασισμένα στη φιλοσοφία του Safe System, αναγνωρίζοντας ότι οι άνθρωποι κάνουν λάθη και ότι τα οχήματα και οι δρόμοι οφείλουν να σχεδιάζονται έτσι ώστε κανένα λάθος να μην κοστίζει ανθρώπινες ζωές:
- Υποχρεωτικά συστήματα ασφάλειας και Ευφυή Συστήματα Μεταφορών (ITS): Με βάση τον ευρωπαϊκό Κανονισμό Γενικής Ασφάλειας, όλα τα νέα οχήματα που πωλούνται στην ευρωπαϊκή αγορά ενσωματώνουν υποχρεωτικά περίπου 30 τεχνολογίες διάσωσης ζωών. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Ευφυής Υποβοήθηση Ταχύτητας (ISA), το αυτόματο φρενάρισμα έκτακτης ανάγκης, η υποβοήθηση διατήρησης λωρίδας, οι προειδοποιήσεις απόσπασης προσοχής, οι καταγραφείς δεδομένων συμβάντων και τα συστήματα άμεσης ορατότητας και ανίχνευσης πεζών και ποδηλατών στα βαρέα οχήματα.
- Δοκιμαστική περίοδος για νέους οδηγούς: Η ευρωπαϊκή νομοθεσία καθιερώνει υποχρεωτική δοκιμαστική περίοδο τουλάχιστον δύο ετών για τους νέους κατόχους άδειας οδήγησης, με αυστηρότερες κυρώσεις για οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και μη χρήση ζώνης ασφαλείας ή παιδικών καθισμάτων.
- Διασυνοριακή αφαίρεση άδειας οδήγησης: Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες διασφαλίζουν ότι η αφαίρεση διπλώματος για σοβαρές παραβάσεις, όπως η υπερβολική ταχύτητα, η μέθη ή η πρόκληση θανατηφόρας σύγκρουσης, ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ διευρύνεται η διασυνοριακή δίωξη για επικίνδυνη στάθμευση, οδήγηση στο αντίθετο ρεύμα και εγκατάλειψη σκηνής σύγκρουσης.
Εφαρμόζοντας το Safe System στους κυπριακούς δρόμους
Οι ευρωπαϊκές οδηγίες και οι τεχνολογίες των νέων οχημάτων δεν αρκούν από μόνες τους όσο οι δρόμοι μας παραμένουν αφιλόξενοι για τους ευάλωτους χρήστες. Καθώς ο στόλος οχημάτων στην Κύπρο έχει υψηλότερο μέσο όρο ηλικίας από τον ευρωπαϊκό, τα νέα συστήματα ασφάλειας θα χρειαστούν χρόνια για να ενσωματωθούν στο σύνολο της κυκλοφορίας.
Η κάλυψη αυτού του κενού προστασίας απαιτεί άμεσες εθνικές παρεμβάσεις σε τρία επίπεδα:
- Ασφαλής και αυτοεπεξηγούμενος σχεδιασμός δρόμων: Οι κόμβοι, οι αστικές λεωφόροι και το υπεραστικό δίκτυο πρέπει να ανασχεδιαστούν ώστε η γεωμετρία του δρόμου να αποτρέπει φυσικά τις θανατηφόρες ταχύτητες. Το όριο των 30 χιλιομέτρων την ώρα στις κατοικημένες γειτονιές και γύρω από τα σχολεία οφείλει να γίνει ο κανόνας.
- Προστατευμένες υποδομές ενεργητικής κινητικότητας: Οι πεζοί, τα άτομα σε τροχοκαθίσματα, οι ποδηλάτες και οι χρήστες μικροκινητικότητας χρειάζονται συνεχείς, φυσικά διαχωρισμένους διαδρόμους και ελεύθερα πεζοδρόμια, μακριά από τα βαριά οχήματα.
- Ακριβής δημόσιος λόγος και ανοικτά δεδομένα: Η εγκατάλειψη μοιρολατρικών όρων όπως «ατύχημα» υπέρ του όρου «σύγκρουση», σε συνδυασμό με τη διαφανή καταγραφή των δεδομένων οδικής ασφάλειας, μετατοπίζει το βάρος από την επίρριψη ευθυνών στη συστημική πρόληψη.
Μια δέσμευση πέρα από μία Κυριακή
Ο πιο ειλικρινής φόρος τιμής στα θύματα των τροχαίων συγκρούσεων και στις οικογένειές τους είναι να διασφαλίσουμε ότι καμία άλλη οικογένεια δεν θα βιώσει την ίδια απώλεια. Συνδυάζοντας τα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας με σύγχρονο συγκοινωνιακό σχεδιασμό, Ευφυή Συστήματα Μεταφορών και τεκμηριωμένη λογοδοσία, το Vision Zero μπορεί να γίνει πραγματικότητα στους δρόμους της Κύπρου.
--- Βασισμένο στη νομοθεσία και τα στατιστικά στοιχεία οδικής ασφάλειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως παρουσιάζονται από το [Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο](https://www.europarl.europa.eu/topics/en/article/20190307STO30715/safer-roads-what-are-the-eu-measures-to-reduce-car-accidents).
Σχετικά με τον ITS Cyprus
Ο ITS Cyprus φέρνει κοντά δημόσιες αρχές, έρευνα και βιομηχανία για την προώθηση των Ευφυών Συστημάτων Μεταφορών στην Κύπρο, με πρωτοβουλίες όπως το Road to Zero Cyprus για την οδική ασφάλεια.
Μάθετε περισσότερα για τον ITS Cyprus →