Η πεζοδρόμηση της Oxford Street: Το μάθημα του Λονδίνου για την Κύπρο που ζητά πίσω τα αυτοκίνητα

Δύο αντίθετοι κόσμοι στον αστικό σχεδιασμό

Η αντίφαση ανάμεσα στη διεθνή συγκοινωνιακή πραγματικότητα και στον τοπικό δημόσιο διάλογο στην Κύπρο καταγράφηκε με τον πιο έντονο τρόπο. Όπως ανέδειξε ο «Πολίτης», το Λονδίνο έκανε ένα ιστορικό βήμα απομακρύνοντας οριστικά τα μηχανοκίνητα οχήματα από ένα κεντρικό τμήμα της πασίγνωστης Oxford Street, ξεκινώντας τη μεταμόρφωσή της σε μια ενιαία πλατεία για τους πεζούς. Ο Δήμαρχος της βρετανικής πρωτεύουσας, Sadiq Khan, προώθησε το σχέδιο για να δώσει νέα πνοή στον πιο πολυσύχναστο εμπορικό άξονα της Ευρώπης, μειώνοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση και δημιουργώντας έναν πράσινο, ελκυστικό δημόσιο χώρο για τους ανθρώπους.

Στην Κύπρο, την ίδια ακριβώς ώρα, ο διάλογος κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. Στη Λεμεσό, δημοτικοί σύμβουλοι και επαγγελματικοί φορείς υποστηρίζουν δημόσια ότι δρόμοι γύρω από πρόσφατα αναπλασμένες περιοχές, όπως η Πλατεία Ηρώων, πρέπει να ανοίξουν ξανά για τα αυτοκίνητα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Η συζήτηση αναλώνεται σε αιτήματα για νέα πολυώροφα πάρκινγκ και δωρεάν παρόδια στάθμευση, ανακυκλώνοντας τη λανθασμένη αντίληψη ότι ένας εμπορικός δρόμος μπορεί να επιβιώσει μόνο αν ο οδηγός παρκάρει στην πόρτα του καταστήματος.

Η πραγματική οικονομία των πεζοδρόμων

Η απόφαση του Λονδίνου να απαγορεύσει τη διέλευση λεωφορείων, ταξί και αυτοκινήτων από την Oxford Street δεν αποτελεί ιδεολογικό καπρίτσιο, αλλά οικονομική αναγκαιότητα. Όταν μισό εκατομμύριο πολίτες και επισκέπτες κινούνται καθημερινά σε έναν εμπορικό δρόμο, το να στριμώχνονται οι πεζοί σε στενά πεζοδρόμια ενώ τα οχήματα καταλαμβάνουν το κέντρο του οδοστρώματος υποβαθμίζει ολοκληρωτικά την εμπειρία αγοράς.

Τα δεδομένα από ευρωπαϊκές πόλεις επιβεβαιώνουν σταθερά την ίδια εικόνα:

1. Οι πεζοί στηρίζουν τον εμπορικό κύκλο εργασιών: Οι οδηγοί που περνούν με ταχύτητα μπροστά από τις βιτρίνες δεν ψωνίζουν. Αντίθετα, οι πολίτες που περπατούν με ασφάλεια, χωρίς καυσαέρια και συνεχή θόρυβο, μπαίνουν πιο συχνά στα καταστήματα και ξοδεύουν σημαντικά περισσότερα χρήματα σε μηνιαία βάση.
2. Ο χρόνος παραμονής ενισχύει την τοπική αγορά: Πόλεις όπως η Λιουμπλιάνα, το Στρασβούργο και η Ποντεβέδρα που απομάκρυναν τα αυτοκίνητα από τα ιστορικά τους κέντρα είδαν το τοπικό εμπόριο να ανθίζει. Η εστίαση, τα ανεξάρτητα καταστήματα και οι πολιτιστικές δράσεις αναπτύσσονται όταν ο επισκέπτης νιώθει ασφαλής να καθίσει και να περπατήσει.
3. Η παγίδα του ανταγωνισμού με τα malls: Ένα ιστορικό κέντρο δεν μπορεί ποτέ να νικήσει ένα περιφερειακό εμπορικό κέντρο σε θέσεις στάθμευσης. Προσπαθώντας να αντιγράψει τα malls γεμίζοντας τους δρόμους με λαμαρίνες, καταστρέφει το μοναδικό πλεονέκτημα που διαθέτει: τον αυθεντικό, υπαίθριο και ιστορικό του χαρακτήρα.

Τι οφείλει να μάθει η Λεμεσός και η Κύπρος

Η εμπειρία της Oxford Street αφορά άμεσα δρόμους όπως η Ανεξαρτησίας, η Πλατεία Ηρώων και τα ιστορικά κέντρα των κυπριακών πόλεων:

• Όχι πισωγυρίσματα στις πεζοδρομήσεις: Όταν δαπανώνται δημόσιοι πόροι για την ανάπλαση πλατειών και πεζοδρόμων, οι τοπικές αρχές οφείλουν να περιφρουρούν το αποτέλεσμα. Το να ζητείται η επαναφορά των αυτοκινήτων με πρόφαση τη ζέστη ή τη συνήθεια ακυρώνει χρόνια πολεοδομικού σχεδιασμού.
• Βιοκλιματικός σχεδιασμός αντί για καυσαέρια: Η απάντηση στο θερμό μεσογειακό καλοκαίρι δεν είναι τα αυτοκίνητα μέσα στον πεζόδρομο, αλλά τα εκτεταμένα στέγαστρα σκίασης, η φύτευση ψηλών δέντρων και τα στοιχεία νερού που ρίχνουν τη θερμοκρασία και δημιουργούν ένα ευχάριστο περιβάλλον.
• Περιφερειακή πρόσβαση και αξιόπιστη συγκοινωνία: Το Λονδίνο δεν αποκόπτει την πρόσβαση, αλλά την οργανώνει περιμετρικά. Η Λεμεσός πρέπει να συνδέσει τους πεζοδρόμους με περιφερειακούς σταθμούς Park and Ride και συχνά, ηλεκτρικά mini-bus που αφήνουν τον επισκέπτη στην είσοδο της πεζοδρομημένης ζώνης.

Μια σύγχρονη ευρωπαϊκή πόλη κρίνεται από τον σεβασμό στον δημόσιο χώρο, την ασφάλεια των διαβάσεων και την ποιότητα ζωής των κατοίκων της. Η Κύπρος οφείλει να αποφασίσει αν θα ακολουθήσει τα παραδείγματα των πόλεων που επενδύουν στον άνθρωπο ή αν θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει τους ιστορικούς της δρόμους ως υπαίθρια πάρκινγκ.

--- Βασισμένο στο ρεπορτάζ και την ανάλυση της εφημερίδας [Πολίτης](https://www.politis.com.cy/politis-news/kosmos/1057961/istoriki-mera-ghia-to-londino-h-oxford-street-ghinetai-pezodromos-tin-wra-poy-stin-kypro-zitoun-anoighma-dromon-ghia-ta-autokinita).