Το Παραθυράκι των 30 Ετών: Γιατί η Κύπρος Πρέπει να Τερματίσει την Επιδότηση των «Κλασικών» Καθημερινών Αυτοκινήτων

Αρκεί μια διαδρομή σε οποιαδήποτε κεντρική οδική αρτηρία της Λευκωσίας ή της Λεμεσού κατά τις πρωινές ώρες αιχμής για να τα παρατηρήσει κανείς: φθαρμένα saloon, ρυπογόνα διπλοκάμπινα αυτοκίνητα της δεκαετίας του '80 και του '90, και ταλαιπωρημένα οχήματα γενικής χρήσης που φέρουν τις χαρακτηριστικές μαύρες πινακίδες ή το καθεστώς «αντίκας».

Δεν πρόκειται για πολύτιμα μουσειακά αντικείμενα μηχανοκίνητης κληρονομιάς καθ' οδόν για κάποια κυριακάτικη εκδήλωση. Πρόκειται για συμβατικά οχήματα καθημερινής μετακίνησης.

Και αυτό είναι το παράδοξο: βάσει των ίδιων των κανονισμών της Κύπρου, δεν θα έπρεπε να κυκλοφορούν έτσι.

Το Διάτρητο Πλαίσιο και η Ανεφάρμοστη Ελάφρυνση

Σύμφωνα με τον περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμο του 1972 (Ν. 86/1972) και τους σχετικούς κανονισμούς, ένα όχημα που συμπληρώνει ένα κυλιόμενο όριο 30 ετών μπορεί να πιστοποιηθεί από την Κυπριακή Ομοσπονδία Κλασικών Οχημάτων (ΟΚΑΚ) και να ενταχθεί σε μία από δύο φορολογικές κατηγορίες:

• Έκπτωση 65% επί των κανονικών ετήσιων τελών κυκλοφορίας για γενική χρήση — χωρίς όμως τυπικά να προορίζεται για καθημερινή μετακίνηση.
• Πάγιο τέλος €25 ετησίως, αποκλειστικά και μόνο για οχήματα των οποίων η κυκλοφορία περιορίζεται στα σαββατοκύριακα, τις δημόσιες αργίες και επίσημες εκδηλώσεις λεσχών κλασικού αυτοκινήτου.

Στα χαρτιά, η Κύπρος δεν επιδοτεί την καθημερινή χρήση παλαιών, ρυπογόνων οχημάτων. Στην πράξη όμως, η κυλιόμενη 30ετία σε συνδυασμό με την πλήρη απουσία τεχνικών μηχανισμών ελέγχου έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο «παραθυράκι». Ο περιορισμός των €25 στα σαββατοκύριακα υπάρχει μόνο στα χαρτιά, αφού κανείς δεν τον ελέγχει. Παράλληλα, η κυλιόμενη 30ετία μετατρέπει αυτόματα κάθε παλιό όχημα της δεκαετίας του '80 και του '90 σε επιδοτούμενο «κλασικό» όχημα.

Το Τριπλό Πλήγμα της Κυλιόμενης 30ετίας

Η οριζόντια μεταχείριση οχημάτων μαζικής παραγωγής και αγροτικών 30ετίας ως «ιστορικών» προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις σε τρεις κρίσιμους τομείς:

1. Περιβαλλοντικό κόστος. Τα οχήματα μαζικής παραγωγής των τελών της δεκαετίας του '80 και του '90 κατασκευάστηκαν πριν από την εφαρμογή των σύγχρονων ευρωπαϊκών προτύπων εκπομπών. Σε συνθήκες καθημερινής κυκλοφοριακής συμφόρησης, εκπέμπουν δραματικά υψηλότερες ποσότητες αιωρούμενων σωματιδίων (PM2.5), οξειδίων του αζώτου (NOx) και ασυμπίεστων υδρογονανθράκων σε σύγκριση με τα σύγχρονα αυτοκίνητα. Την ώρα που η ευρωπαϊκή πολιτική προωθεί την απανθρακοποίηση και την ηλεκτροκίνηση, μια ανεξέλεγκτη φοροαπαλλαγή διατηρεί στους δρόμους απαρχαιωμένα οχήματα.

2. Φορολογική και κοινωνική αδικία. Κάθε ευρώ που χάνεται από τη φοροαπαλλαγή οχημάτων που εκτελούν καθημερινές διαδρομές αποτελεί απολεσθέν δημόσιο έσοδο, το οποίο θα έπρεπε να κατευθύνεται στη συντήρηση του οδικού δικτύου, τα μέσα μαζικής μεταφοράς και την οδική ασφάλεια. Δημιουργείται έτσι και μια αδικία: ο πολίτης που επενδύει σε ένα νεότερο, καθαρότερο και ασφαλέστερο όχημα καταβάλλει πλήρη τέλη κυκλοφορίας, ενώ ο οδηγός ενός διπλοκάμπινου 30 ετών εκμεταλλεύεται το καθεστώς της «αντίκας» για να πληρώνει 65% λιγότερα τέλη ή μόλις €25 για ακριβώς την ίδια καθημερινή χρήση.

3. Το κενό στην οδική ασφάλεια (Safe System). Σύμφωνα με την προσέγγιση του Ασφαλούς Συστήματος (Safe System), το όχημα και η υποδομή οφείλουν να συγχωρούν το ανθρώπινο λάθος και να προστατεύουν τη ζωή. Τα οχήματα μαζικής παραγωγής πριν από 30 χρόνια στερούνται Ηλεκτρονικού Ελέγχου Ευστάθειας (ESC), σύγχρονων ζωνών παραμόρφωσης, πλευρικών αερόσακων και μετωπικής σχεδίασης φιλικής προς τους πεζούς. Η ένταξη τέτοιων άκαμπτων, απαρχαιωμένων οχημάτων στην καθημερινή κίνηση υπονομεύει άμεσα το Όραμα Vision Zero και θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τους Ευάλωτους Χρήστες του Δικτύου (πεζούς, ποδηλάτες και χρήστες μικροκινητικότητας).

Η Ουσιαστική Λύση: Σταθερή Χρονολογία και Έλεγχος Μέσω Τεχνολογιών ITS

Η προστασία της αυθεντικής μηχανοκίνητης κληρονομιάς δεν απαιτεί την επιδότηση παλαιών οχημάτων καθημερινής χρήσης. Η λύση προϋποθέτει έναν ξεκάθαρο νομοθετικό διαχωρισμό και την αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας:

• Αντικατάσταση της κυλιόμενης 30ετίας με σταθερή ημερομηνία (FIVA Class F). Η κυλιόμενη 30ετία μετατρέπει διαρκώς παλιά αυτοκίνητα σε «κλασικά». Η Κύπρος οφείλει να θεσπίσει ένα σταθερό χρονικό όριο συμβατό με την Κατηγορία F (Class F) της FIVA, περιορίζοντας το καθεστώς ιστορικού οχήματος και τις σχετικές ελαφρύνσεις αποκλειστικά σε οχήματα κατασκευασμένα έως την 31η Δεκεμβρίου 1970. Τα οχήματα μετά το 1970 ανήκουν στη σύγχρονη βιομηχανική εποχή. Οι συλλέκτες μπορούν να τα διατηρούν, αλλά οφείλουν να καταβάλλουν κανονικά τέλη εάν κινούνται στους δρόμους.
• Έλεγχος των περιορισμών σαββατοκύριακου μέσω Ευφυών Συστημάτων Μεταφορών (ITS). Για τα οχήματα των €25 με περιορισμό κυκλοφορίας μόνο τα σαββατοκύριακα και τις αργίες, οι απλές δηλώσεις και οι περιστασιακοί έλεγχοι δεν επαρκούν. Η Κύπρος διαθέτει ήδη εκτεταμένο δίκτυο σταθερών και κινητών καμερών τροχαίας με τεχνολογία Αυτόματης Αναγνώρισης Πινακίδων (ANPR). Μέσω διασύνδεσης του μητρώου του Τμήματος Οδικών Μεταφορών με τις κάμερες ANPR, το σύστημα μπορεί να εντοπίζει αυτόματα οποιοδήποτε όχημα του καθεστώτος των €25 κινείται στο δίκτυο κατά τις καθημερινές ώρες αιχμής.
• Αυτοματοποιημένη επιβολή και έλεγχος χιλιομέτρων. Η κίνηση σε καθημερινές ημέρες χωρίς άδεια για συμμετοχή σε εκδήλωση μπορεί να επισύρει αυτόματα εξώδικο πρόστιμο ή επαναφορά στα κανονικά τέλη κυκλοφορίας. Επιπλέον, η καταγραφή των χιλιομέτρων σε κάθε ετήσιο έλεγχο ΜΟΤ θα διασφαλίζει ότι ένα όχημα αναψυχής δεν συσσωρεύει χιλιόμετρα καθημερινής μετακίνησης.

Η αξιοποίηση των ψηφιακών υποδομών που ήδη λειτουργούν στο εθνικό δίκτυο καθιστά τον έλεγχο άμεσο και αδιάβλητο, χωρίς να απαιτεί ανθρώπινους πόρους της Αστυνομίας.

Η Σιωπή της Βουλής των Αντιπροσώπων

Η ορθή διακυβέρνηση των μεταφορών απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και την αποφασιστικότητα διόρθωσης των νομοθετικών στρεβλώσεων όταν αυτές γίνονται ορατές στους δρόμους μας.

Στις 4 Νοεμβρίου 2025, υπέβαλα αναλυτική πρόταση για τις συγκεκριμένες τροποποιήσεις του Νόμου 86/1972 προς την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Μεταφορών, Επικοινωνιών και Έργων, επισυνάπτοντας φωτογραφικά τεκμήρια που κατέγραφαν την κατάχρηση των διατάξεων από οχήματα καθημερινής χρήσης. Μετά από μήνες σιωπής, απέστειλα υπενθύμιση στις 23 Μαρτίου 2026.

Μέχρι σήμερα, ουδεμία απάντηση, εξήγησή ή πρόθεση εγγραφής του θέματος έχει υπάρξει.

Η Κύπρος προσπαθεί να επιτύχει ευρωπαϊκούς κλιματικούς στόχους και το Όραμα Μηδενικών Απωλειών στους δρόμους. Η νομοθεσία μας δεν μπορεί να συνεχίσει να επιβραβεύει την καθημερινή κυκλοφορία απαρχαιωμένων, επικίνδυνων και ρυπογόνων οχημάτων. Είναι ώρα η Κοινοβουλευτική Επιτροπή Μεταφορών και το Υπουργείο Μεταφορών Επικοινωνιών και Έργων να κλείσουν το παραθυράκι της κυλιόμενης 30ετίας, να αξιοποιήσουν τα εργαλεία ITS και να προστατεύσουν την πραγματική μηχανοκίνητη κληρονομιά με όρους δημόσιας υγείας, φορολογικής δικαιοσύνης και οδικής ασφάλειας.